Arhimed - citati

Arhimed

Arhimed (oko 287 - 212. pne.) grčki matematičar i fizičar, iz Sirakuze na Siciliji, sin astronoma; prvi je izračunao broj π, pronašao zakon poluge, zakon o plivanju tela i dr.

 

Arhimed iz Sirakuze, navodno jedan od trojice najgenijalnijih matematičara svih vremena, bio je vrhunac helenske matematike i najveći fizičar starog vijeka. Rodio se 287. godine prije nove ere. Njegov je otac bio Fidija (ali ne kipar Fidija, koji je živio u 5. stoljeću pne.), astronom i matematičar, jedan od onih profesionalaca koji su bili bliži astrologiji nego matematici dok ga filozofija uopste nije zanimala. U vrijeme Arhimedova rođenja Fidija je bio relativno siromašan građanin, kakvih je u Sirakuzi bilo mnogo. Međutim njegovo siromaštvo nije bilo dugog vijeka jer je uskoro njihov rođak Hijeron zavladao gradom. Fidija je svog sina naučio svemu što je sam znao.

 

Osim kraćega boravka u Aleksandriji, većinu života Arhimed je proveo u svojem rodnom mestu, Siracusi na Siciliji. Osim kao matematičar i fizičar, ističe se i kao genijalan graditelj i inovator, čiji su pronalasci bili daleko ispred njegovog vremena. Od brojnih izuma potvrđeni su sa sigurnošću Arhimedov vijak i planetarijum. Siracusu su u 3. st. pr. Kr opsedali Rimljani, pa je Arhimed, ne jednom, svojim pronalascima pomogao u obrani grada.

 

Navodno je izgradio Siracusiju, najveći ratni brod toga vremena, a kad su 213. pr. Kr, u Drugom punskom ratu Rimljani počeli opsadu Siracuse, Arhimed je preuzeo radove na utvrđivanju grada i konstrukciji katapulta i drugih ratnih naprava. Uz pomoć sočiva i ogledala navodno je zapalio rimsku flotu u luci ispred Siracuse, ali je ovaj događaj, o kojem izveštavaju mladi zapisi, kasnije osporavan.

 

Teško je na tom polju odvojiti istinu od legende, ali nova saznanja idu u prilog tome da je mnogo toga što nam se čini neverojatnim zaista bilo moguće u ono vreme, zahvaljujući čudesnom umu Arhimeda. Nakon dvogodišnje opsade grada Rimljani su napokon zauzeli Siracusu. Arhirneda je neposredno pre pada grada ubio rimski vojnik dok je u svom vrtu rešavao neki geometrijski problem iznad krugova nacrtanih u pesku.

 

Tom je prilikom navodno izrekao svoje poslednje reči koje su do danas ostale među latinskim izrekama: Noli turbare (tangere) circulos meos. Rimski konzul Marcelo dao je izjavu da se taj žaljenja vredan događaj dogodio suprotno njegovoj naredbi. Stoleće i po kasnije pronašao je Ciceron Arhimedov grob u jadnom stanju i naložio da se renovira. Grob je prepoznao po tome što su na njemu bila urezana Arhimedova najdraža geometrijska tela – kugla i valjak.

Navodno je izgradio Siracusiju, najveći ratni brod onoga vremena, a kad su 213. pr. Kr, u Drugom punskom ratu Rimljani počeli opsadu Siracuse, Arhimed je preuzeo radove na utvrđivanju grada i konstrukciji katapulta i drugih ratnih naprava. Uz pomoć leća i zrcala navodno je zapalio rimsku flotu u luci ispred Siracuse, ali je ovaj događaj, o kojem izvještavaju mladi zapisi, kasnije osporavan.

Osim kraćega boravka u Aleksandriji, većinu života Arhimed je proveo u svojem rodnom mjestu, Siracusi na Siciliji. Osim kao matematičar i fizičar, ističe se i kao genijalan graditelj i inovator, čiji su pronalasci bili daleko ispred njegova vremena. Od brojnih izuma potvrđeni su sa sigurnošću Arhimedov vijak te planetarij. Siracusu su u 3. st. pr. Kr opsjedali Rimljani, pa je Arhimed, ne jednom, svojim pronalascima pomogao u obrani grada.

Teško je na tom polju odvojiti istinu od legende, ali nove spoznaje idu u prilog tome da je mnogo toga što nam se čini nevjerojatnim uistinu bilo moguće u ono vrijeme, zahvaljujući čudesnu umu Arhimedovu. Nakon dvogodišnje opsade grada Rimljani su napokon zauzeli Siracusu. Arhirneda je neposredno prije pada grada ubio rimski vojnik dok je u svojem vrtu rješavao neki geometrijski problem iznad krugova nacrtanih u pijesku.

Tom je prilikom navodno izrekao svoje posljednje riječi koje su do nas došle u latinskom prijevodu: Noli turbare (tangere) circulos meos. Rimski konzul Marcelo dao je izjavu da se taj žaljenja vrijedan događaj dogodio suprotno njegovoj naredbi. Stoljeće i po kasnije pronašao je Ciceron Arhimedov grob u jadnom stanju te ga je dao urediti. Grob je prepoznao po tome što su na njemu bila urezana Arhimedova najdraža geometrijska tijela - kugla i valjak.